Aşı nedir ve nasıl uygulanır?

Sağlıklı tavukları hastalıklardan korumak için, antijen denilen canlı veya cansız bakteri, virus, parazit, toksin gibi hastalık etkenleri veya hastalık etkenlerine ait ürünlerin,  vücuda değişik yol ve yöntemlerle verilmesi işlemidir.

Yukarıdaki ifadeden anlaşıldığı üzere,

1.) Sağlıklı kanatlıya aşı yapılır.

2.) Sağlıklı kanatlıya hastalık yapan bakteri, virüs, parazit gibi etkenler verilir.

3.) Değişik yollarla verilebilir.

Aşılama sonrası kanatlılar, direnç yani bağışıklık kazanır. Pasif direnç, aşılama sonrası anaç tavuğun yumurtası yoluyla civcivin de hastalığa karşı direnç kazanmasıdır. Bu direnç civcivde 3 hafta kadar sürer. Aktif direnç ise, aşı yapılan kanatlılarda hastalıklara karşı oluşan dirençtir.

Aşı, sağlıkla tavuklara yapılır. Sıkça duyuyoruz, ” Aşı yaptım, tavuklarım öldü.” Niçin? Hiç düşündünüz mü? Aşı yapmak, hayvanın vücuduna hastalık yapan mikroorganizma(küçük canlılar) vermektir. Bu şekilde, o kanatlıda ileride gerçekleşebilecek hastalığa karşı dirençli olmasını yani bağışıklık kazanmasını sağlamak hedeflenmektedir. Aşı yapıldığında, kanatlı, vücuda verilen canlılarla savaş yaparken güç sarfeder ve biraz yıpranır. Güçlü ise bu savaşı kazanır. Güçsüz ise kaybeder. Savaşı kaybeden canlı, ileride bir hastalık durumunda da savaşı zaten kaybedecek yani ölecektir. Bu kayıp bizim için kazançtır. Bu şekilde sağlıklı, dirençli damızlıklarımız elimizde kalacaktır. Paragrafın başında “Aşı, sağlıklı tavuklara yapılır.” cümlesini yazdık. Eğer, kanatlılarda verdiğimiz aşının dışında başka bilmediğimiz ya da farkında olmadığımız gizli bir hastalık varsa ölüm oranı çok yüksek olacaktır. Zaten bir hastalık etkeniyle savaş halindeki kanatlıya aşı yoluyla ikinci bir hastalık etkeni vermiş oluyoruz. Her ikisiyle mücadele edemeyeceği için kanatlılarımız ölecektir. Yani savaş halindeki bir orduya farklı bir cepheden ikinci saldırının yapılması demektir. Şimdi söyleyebilir misiniz ki “Aşı yaptık, tavuklarım öldü. Aşı iyi değil.” diye? Asıl suç kimde? Aşıda mı bizde mi? Aşı, sağlıklı kümeslerde yapılır. Aşı yapılan hayvanlar, o hastalığa bağışıklık kazanırken, vücut dirençli olacağı için başka hastalıklara da kısmen dirençli olurlar.

Aşılar, canlı(aktif) ve ölü(inaktif) aşılar olarak ikiye ayrılırlar. Canlı aşılar,  ölü aşılara göre daha ucuz ama daha risklidir. Aşılama sonrası hastalık etkeninin yayılma riski vardır ve şiddetli reaksiyonlar görülebilir. Doz ayarlanmadığında canlıda bastırılmış başka hastalıkların ortaya çıkmasına neden olabilir. Canlı aşılar, ölü aşılardan önce yapılmalıdır. Ölü aşılar üretim maliyeti daha yüksektir. Ancak birkaç ölü aşı aynı anda kullanılabilmektedir.  Üçlü, dörtlü kombine edilmiş karma ölü aşılar vardır.

Aşılama yöntemleri nelerdir?

1- Burun-göz damla yöntemi (ND,IB, ILT.) : 30 günlüğe kadar olan civcivlerde uygulanır. Aşı, sıvı ile çoğaltılarak göze ya da burun deliğine damlatılır.
2- Gaga daldırma yöntemi (ND, IB, vb.) : 3 haftalığa kadar olan civcivlerde uygulanır. Aşı, sıvı ile çoğaltılır. Civcivin burun deliklerini örtecek kadar derinlikte aşı uygun bir kaba koyulur. Cvcivlerin gagaları daldırılır. Gözlerin de aşıya daldırılmasından kaçınmak gerekir.
3- Enjeksiyon yöntemi (Marek, ND,Viral artritis,Tifo, Kolera : Kanatlılara uygun enjeksiyon ile yapılır. Civciv, yarka ve tavuklara uygun iğne kullanılmalıdır. Boyun üstünden deri altına yapılabir. Ayrıca göğüsten göğüs kemiği ve ayak kemiğine 45 derece açıyla yapılır. (Uzman yardımı alınız.)
ve bütün inaktif aşılar)
4- Sprey yöntemi (ND, IB, IBD) : Canlı aşılar sprey yöntemiyle yapılır.Özellikle sürü aşılamasında uygulanır. Pülverizatör ya da atomizer kullanmak gerekir. Uzman kişilerin yapmasında fayda vardır. Ölçü kaçırılabilir.
5- İçme suyu yöntemi (ND, IB, IBD, ILT, AE) : Uygulaması en kolay yöntemdir. Bağışıklık kazandırma gücü düşüktür. Riski çok azdır. Ancak tavuklar 2-3 saat susuz bırakılmalı ve böylece hepsinin içmesi sağlanmalıdır. Klorsuz, temiz su kullanılmalıdır. Su kapları hijyenik olmalıdır. Aşı çözeltisine litreye 2 gr süt tozu ya da 1/40 oranında yağsız süt koyulmalıdır. Bu şekilde aşının reaksiyonu hızlanır. Sular iki saatte tüketilmelidir. Sonra arta kalan sular alınmalıdır.

3 Haftalığa kadar olan hayvanlara 5-10 litre suya/1000 doz
8 Haftalığa kadar olan hayvanlara 13-15 litre suya /1000 doz
8 Haftadan daha yaşlı olan hayvanlara 25-40 litre suya /1000 doz.

6- Folliküler yöntem (Tavuk çiçeği, ILT) Tavuğun but kısmından 5-6 tüy koparılır ve o bölgeye özel sıvısıyla sulandırılmış aşı fırçayla sürülür.
7- Kanat zarına batırma yöntemi (Tavuk çiçeği, ND, ILT). Özel yapılmış boydan boya oluklu çatal şeklinde özel aparatla yapılır. Tavuğun kanadı çekilir, kanat tüylerinin diplerine sinir ve damarın en az olduğu yere batırma şeklinde yapılır. 10 gün sonra kontrol edilip tutmayanlar için tekrar yapılır. Hindilere bu yöntem uygulanmaz.
8- Kloakal yöntem (ILT aşılamaları)

AŞI PROGRAMI

7. gün :  Newcastle ( Yalancı veba) canlı aşı + İnfeksiyoz bronşit: Damla, gaga daldırma, sprey veya içme sularına (Canlı aşı)

30. gün: Newcastle ( Yalancı veba) canlı aşı : Sprey veya içme sularına (Canlı aşı)

60. gün : Newcastle, infeksiyoz bronşit, EDS ( Egg Drop Syndrome), coryza 4’lü karma ölü aşı + salmonella ölü aşı : Deri altı ya da kas içine

90. gün : Newcastle, infeksiyoz bronşit, EDS ( Egg Drop Syndrome), coryza 4’lü karma ölü aşı + salmonella ölü aşı : Deri altı ya da kas içine

+Çiçek aşısı Folliküler yöntem ya da kanat zarına batırarak

120. gün : Newcastle ( Yalancı veba) canlı aşı + İnfeksiyoz bronşit: Sprey veya içme sularına (Canlı aşı)

***** Devamında 2-3 ayda bir yalancı veba ve İ.Bronşit canlı aşı içme sularına katılarak ya da sprey yöntemiyle yapılır. Yılda bir defa da 4’lü karma aşı enjeksiyon yoluyla deri altı ya da göğüsten kas içine yapılır.

 

Hakkında Kanatlı Sevgisi

1966 yılında Sakarya/Akyazı ilçesi Batakköy’de doğmuşum ve hala aynı adreste yaşıyorum. Öğrenimimi Lise bitene kadar Akyazı ilçesinde, üniversite eğitimini Trakya Üniversitesi, Çanakkale Eğitim Yüksekokulu’nda tamamladım. Yurdun değişik yerlerinde 30 yıl sınıf öğretmenliği yaptıktan sonra emekli oldum. Emekli olmadan önce tavuklara gönül verdim. Araştırdıkça hepsine sahip olmak istedim. Ama belli ırklarda karar kıldım. İlk zamanlar çok sıkıntılar yaşadım. Yardım alacak kimseyi bulamadım. Çok kayıplar verdim. Ama araştırarak tecrübeler edindim. Şimdi bu tecrübeleri sizinle paylaşmak için buradayım.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Pin It on Pinterest

Share This